آیا پایان کار بشار اسد فرا رسیده است؟ حسن هاشمیان

Posted: August 31, 2013 in 4dic3
Tags:

article 9967c951e21ea30f 1332539027 9j 4aaqsk آيا پايان کار بشار اسد فرا رسيده است؟ حسن هاشميان

حسن هاشمیان – ویژه خبرنامه گویا

اگرچه سقوط بشار اسد در برنامه حمله نظامی مطرح نشده است و حتی برخی مسؤولان غربی به وضوح از نبود چنین هدفی در این حمله سخن گفته‌اند٬ اما اگر حمله نظامی طبق اهداف محدود خود پیش برود٬ وضعیت جنگ و معادله قوا را در داخل سوریه به شکل قابل توجهی به نفع مخالفان تغییر خواهد داد و زمینه را برای ژنو۲ فراهم می‌کند که در آن بحث رفتن بشار اسد مورد مناقشه قرار خواهد گرفت

در فاصله کمتر از دو هفته در روزهای آینده ٬ جهان شاهد یک اتحاد جدید بر علیه بشار اسد حاکم سوریه خواهد بود تا یک حمله نظامی را بر ضد وی به رهبری امریکا و هم پیمانان آن سامان دهند.در این حمله اگرچه روسیه و چین شرکت ندارند اما برای جلوگیری ازآن٬ این دو کشور عضو دائم شورای امنیت ٬کاری به غیر از محکومیت انجام نخواهند داد. ایران نیز در سایه نخستین گام های دولت «تدبیر و امید» حسن روحانی تلاش خواهد کرد خود را از هرگونه مداخله در نزاع های منفی منطقه ای و بین المللی دور نگه دارد. در ایران اگرچه خامنه ای و برخی از فرماندهان سپاه تمایل دارند در کنار هم پیمان دیرینه خود بشار اسد وارد عمل شوند اما از یک سو شرایط فعلی این کشور و به ویژه صداهایی که درباره اوضاع اقتصادی از رشد منفی بالای ۵ در این کشور پرده برداشتند ٬ و ناتوانی یک رویارویی در برابر حمله نظامی امریکا از سوی دیگر٬ موجب می شود جمهوری اسلامی کار مهمی برای بشار اسد انجام ندهد. ضمن اینکه راه رئیس جمهور جدید ایران برای هرگونه انفتاح در روابط با غرب و هدایت «مدبرانه» پرونده هسته ای٬ با ورود ایران به منازعه سوریه بسته خواهد شد.

در این حمله نظامی به نظر می رسد که رئیس جمهور سوریه تنها مانده است. حتی حزب الله لبنان به دلیل وضعیت پیچیده آن در کشور خود و جنبش حماس در فلسطین نخواهند توانست به یاری او بشتابند مگر اینکه بشار اسد تلاش کند اسرائیل را درگیر این جنگ کند که در آن صورت حزب الله لبنان و حتی حماس فلسطین در کنار وی وارد عمل خواهند شد.اگر چنین اتفاقی بیافتد ٬ ایران ملاحظات سیاسی شرایط جدید خود را کنار خواهد زد و درگیر این جنگ خواهد شد. اما به دلیل دورنمای استراتژیک این موضوع که ممکن است حمله نظامی به سوریه را از یک هجومی با اهداف محدود ٬ به یک حمله گسترده برای سقوط بشار اسد تبدیل کند٬ حاکم سوریه را وامی دارد از درگیر کردن اسرائیل در این جنگ پرهیز کند.

در این میان افکارعمومی جهان عرب نه فقط به یاری بشار اسد نخواهد رسید٬ بلکه به شدت بر ضد او خواهد بود و از چنین حمله ای حمایت خواهد کرد. وضعیت امروز رئیس جمهور سوریه از نظر افکار عمومی منطقه از صدام حسین در سال ۲۰۰۳ و حتی از قذافی در سال ۲۰۱۱ هم بدتر است. شاید بخش کوچکی از هواداران دولت نوری مالکی در عراق از او حمایت کنند٬ موضوعی که موجب می شود کشور عراق از معدود کشورهای منطقه باشد که در اقدامات جنگی با حمله امریکا به سوریه همراهی نکند و در کنار لبنان٬ مرزهای این دو همسایه سوریه برضد رژیم این کشور مورد استفاده امریکا و هم پیمانان آن قرار نگیرد. اما اردن و ترکیه نقش فعالی در این حمله ایفا خواهند کرد.

بشار اسد به حمله با سلاح شیمیایی نیاز داشت

بدون اینکه بخواهم منتظر نتیجه بازرسان سازمان ملل درباره به کارگیری سلاح شیمیایی در حومه دمشق بمانم٬ دلایلی را بررسی می کنم که فرضیه کاربرد سلاح شیمیایی از سوی رژیم سوریه را قوی می کند.از دو ماه پیش و بعد از پیروزی های بشار اسد در شهر قصیر و به دنبال آن شهر حمص٬ رئیس جمهور سوریه تصور می کرد که معادله ای را بر روی زمین خلق کرده است که می تواند براساس آن وارد گفتگوهای ژنو۲ شود و خواسته خود را به کرسی بنشاند. درست در همین زمان دولت های غربی کمک های تسلیحاتی خود را به ارتش آزاد سوریه آغاز کردند و همزمان با آن ترکیب شورای ائتلاف ملی سوریه (شورای مخالفان) اندکی تغیر کرد و احمد جربا مرد شماره یک عربستان سعودی بعنوان رئیس این شورا انتخاب شد. این کار بدان معنا بود که نه فقط عربستان سعودی و چند کشور دیگر هزینه سلاح ارسالی به ارتش آزاد را تقبل می کنند٬ بلکه به دولت های غربی اطمینان می دهند که چنین سلاحی به دست اسلام گرایان تندرو نخواهد افتاد. بعد از این تغیرات سلسله پیروزهای بشار اسد در حومه شهر حلب متوقف شد و جنگ به شکل غافلگیرانه ای به زادگاه حاکم سوریه یعنی شهر لاذقیه کشیده شد. مخالفان بشار اسد پیروز های حیرت انگیزی در حومه لاذقیه به دست آوردند و جاده استراتژیک جنوب – شمال را قطع کردند. سلاح های جدید به مخالفان این امکان را داد که چندین جنگنده نیروی هوایی بشار اسد را ساقط کنند.پیروزی های لاذقیه نیروهای موجود در حومه دمشق به ویژه غوطه شرقی و غربی را در برابر نیروهای اسد مقاومتر ساخت. اسد امید داشت بعد از پیروزی های قصیر ٬ همراه با نیروهای حزب الله لبنان به حلب حمله ور شود و این شهر مهم را آزاد کند و در مرحله پایانی دمشق را از محاصره خارج سازد و مخالفین خود را فقط در روستاها محدود کند. اما مسلح کردن مخالفان توسط دولت های غربی خواب وی را پریشان کرد و توازن قوا را یک بار دیگر به نفع مخالفان رقم زد. نیروهای بشار اسد نه فقط نتوانستند دمشق را از محاصره خارج کنند بلکه روزانه شاهد درگیری های اساسی در مهمترین مناطق پایتخت بودند و اجزائی از منطقه زینبیه به دست گروه های مسلح افتاد.در این میان تنها وارد کردن «سلاح شیمیایی» می تواند معادله جنگ را به نفع بشار اسد حفظ کند یا حداقل توازن قوا را با موضوع سلاح شیمیایی در برابر سلاح جدید مخالفان برابر کند.

دلیل دیگر نشان می دهد به کاربرنده سلاح شیمیایی به خصوص درباره زمان آن٬ شناخت کاملی از جامعه غربی دارد. کسی که زبان انگلیسی را خوب می داند ٬ شبکه های مهم انگلیسی زبان را دنبال می کند و از تقویم کاری پارلمان انگلستان و کنگره امریکا اطلاع داشت و می دانست که نخست وزیر انگلیس چه زمانی به تعطیلات می رود و در همین مدت تعطیلات بود که دستور حمله با سلاح شیمیایی را صادر کرده است تا واکنش ها در برابر وی به گذر زمان سپرده شود. پارلمان انگلستان تا دوم سپتامبر آینده و کنگره امریکا تا ۹ سپتامبر تعطیل خواهد بود.

بشار اسد یک بار قبلا در ماه ژوئن گذشته از سلاح شیمیایی استفاده کرده بود موضوعی که امریکا آن را تأیید کرد اما اقدامی انجام نداد و این موضوع حاکم سوریه را به این تصور غلط انداخت که این بار هم اقدامی بر علیه وی صورت نخواهد گرفت.

وضعیت حمله امریکا از نظر نظامی

حمله نظامی امریکا به سوریه اگر عملی شود٬ در مرحله اول از سوی ناوگان ششم امریکا در دریای مدیترانه با موشک های کروز و تام هوک خواهد بود که ۱۵۰ هدف مهم نظامی و لژستیکی را در داخل سوریه تحت ضربات سنگین خود قرار خواهد داد. این اهداف شامل مراکز دفاع هوایی٬ فرودگاه ها٬ پایگاه های پرتاب موشک ٬ ستادهای فرماندهی و اداره عملیات٬مرکز رادار و مهمترین پایگاه های سپاه چهارم سوریه که توسط ماهر اسد برادر بشار اسد فرماندهی می شود و وظیفه حمایت از شهر دمشق را به عهده دارد٬ می شود. در این راستا اگر دو منطقه «جبل قاسیون» در بلندهای دمشق که محله استقرار توپخانه سازمان یافته بشار اسد است و پادگان نظامی «المزه» مورد هجوم قرار گیرد٬ تا حدودی میتوان گفت که معادله جنگ سوریه به شکل قابل توجهی به نفع مخالفان تغیر خواهد کرد.

همچنین سوریه از یک دفاع ضد هوایی نسبتا خوبی برخوردار است. اگر حمله نظامی امریکا بتواند این دفاع ضد هوایی را فلج کند در آن صورت پشتیبانی جنگنده های بشار اسد ضعیف خواهد شد و به دنبال آن دو فرودگاه حلب و نیرب که تاکنون توانسته اند از طریق حمایت نیروی هوایی در برابر ارتش آزاد مقاومت کنند٬ به دست مخالفان سقوط خواهد کرد و با سقوط این دو فرودگاه شهر حلب کاملا در اختیار مخالفان قرار خواهد گرفت.باید توضیح داد که سوریه ۱۴ فرودگاه نظامی و غیر نظامی دارد که بخش عمده آنها در دست نیروهای دولتی است و یکی از دلایل طولانی شدن جنگ در سوریه ٬ این مسأله بوده که مخالفان نتوانستند فرودگاه های قابل توجهی را به تصرف خود دربیاورند.

با فلج کردن ضد هوایی سوریه احتمالا مرحله دوم حمله نظامی آغاز خواهد شد و آن استفاده از پایگاه های اردن و ترکیه است. در این مرحله جنگنده ها وارد کارزار خواهند شد و با ورود آنها به حریم هوایی سوریه ٬ دیگر خبری از جنگنده های رژیم سوریه نخواهد بود.این موجب می شود که نیروهای ارتش آزاد فرصت تحرک بیشتر به دست بیاورند و مناطقی را تحت تصرف خود بگیرند. هرگاه ابعاد حمله امریکا در دو مرحله خود بیشتر و عمیق تر باشد ٬ میزان تصرف مناطق و شهرهای جدید توسط نیروهای ارتش آزاد بیشتر خواهد بود. در این حمله آنچه که مهم است باید دید که امریکا و متحدان خود می خواهند تا کجا ادامه دهند.

حمله نظامی امریکا و پیامدهای سیاسی آن

همزمان با بالا گرفتن زمزمه های حمله به سوریه ٬ ۱۲ کشور که به عنوان «ستون اصلی دوستان سوریه» معروف هستند٬ در ترکیه گردهم آمده اند تا شرایط فعلی و آینده سوریه را بررسی کنند. این کشورها شامل امریکا ٬ ترکیه٬ فرانسه٬ انگلیس٬ آلمان٬ عربستان سعودی٬ امارات٬ قطر٬ ایتالیا٬ سوئد٬ اسپانیا و مصر می باشند که با وجود داشتن اختلاف نظر درباره اوضاع مصر ٬ اما درباره وضعیت سوریه کاملا با یکدیگر اتفاق نظر دارند. همچنین نمایندگان شورای ائتلاف ملی سوریه به رهبری احمد جربا در این جلسه حضور داشتند. آنچه که از محتوی این جلسه بر می آید٬ شرکت کنندگان در این جلسه بر محورهای زیر به توافق رسیدند:

۱-دولت انتقالی برای اداره امور سوریه با در نظر گرفتن احتمال فروپاشی نظام سیاسی حاکم هر چه زودتر تشکیل شود. در این میان اعضای شورای ائتلاف ملی سوریه تنها نامزد خود برای تصدی مقام نخست وزیری را در ۱۳ سپتامبر آینده به مجلس خود معرفی خواهند کرد. این فرد که احمد طعمه نام دارد هم اکنون در استانبول به سر می برد و از وی خواسته شده برنامه ای برای اداره سوریه بعد از بشار اسد ارائه کند.
۲-دولت انتقالی باید قدرت آن را داشته باشد که بر امور اداره کشور کاملا مسلط شده و از هرج و مرج یا سیطره اعضای القاعده جلوگیری کند.
۳-با چنین دولتی و در شرایط جدید بعد از حمله امریکا و هم پیمانانش به سوریه٬ نمایندگان شورای ائتلاف ملی سوریه به ژنو۲ خواهند رفت و در این صورت اجلاس ژنو۲ تنها به بررسی وضعیت سوریه بعد از بشار اسد خواهد پرداخت.
۴-حمله نظامی و نتایج آن این شرایط را بر بشار اسد و متحدین او تحمیل خواهد کرد.

بنابراین اگرچه سقوط بشار اسد در برنامه حمله نظامی مطرح نشده است و حتی برخی مسؤولان غربی به وضوح از نبود چنین هدفی در این حمله سخن گفته اند٬ اما اگر حمله نظامی طبق اهداف محدود خود پیش برود٬ وضعیت جنگ و معادله قوا را در داخل سوریه به شکل قابل توجهی به نفع مخالفان تغیر خواهد داد و زمینه را برای ژنو۲ فراهم می کند که در آن بحث رفتن بشار اسد مورد مناقشه قرار خواهد گرفت. در چنین شرایطی می توان گفت که رئیس جمهور سوریه به پایان خود نزدیک می شود.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s